Өнөөдөр надад нэгэн и мэйл иржээ, уул нь 3 сарын 18 нд явуулсан юм байна л даа би л уншаагүй яваад байсан юм байна. Маш их таалагдлаа, бүр маш их шүү.
Õví ýíý àìüäðàëä ñàéí ÿâíà ãýäãèéã ìýäýðäýã, õýìæäýã õýìævvð áàéäàã þì áîëîâ óó? Áàñ vvíèé ýñðýã ìóó ÿâíà ãýäãèéã ÿàæ òîäîðõîéëäîã þì áîë ãýñýí àñóóëò ñîíèðõîë òàòíà.
Àæèë véëñ àìüäðàë íü íýã ë ávòýìæãvé, ñàíàñíààð íü áîëæ ºãäºããvé, ñýòãýë ñàíààãààð ãóíäóóõàí, àðõè äàðñ óóæ, áóñäûí ºìíº õýövvõýí ävðýýð, ºðººë áóñäàà𠺺𺺠ººðèé㺺 ÷ ºðºâävvëæ ÿâàõ íýãýí áàéõ. Àìüäðаëûí íýãäñýí æîð áàéäàããvé áîëîõîîð õví áv𠺺ðèéí víý öýíý, àç æàðãàëàà ººð ººðèéíõººðºº òºñººëäºã.
Çàðèì íü èõ ìºíãºòýé áàéæ, õvññýíýýðýý àìüäàð÷ áàéãààãàà, çàðèì íü vð õvvõýäòýé áîëæ òýäíèéõýý ñàéí ñàéõàí ºñ÷ õºãæèæ áàéãààã õàðæ ìýäýð÷ áàéõäàà, çàðèì íü íýð àëäàðò õvð÷ áóñäûí õàðààíä ºðòºæ ñîíèðõîë òàòàæ áàéãààãàà, çàðèì íü ýðõ ìýäýëòýé áàéæ áóñäààñ èëvv ãýäãýý ìýäýð÷ áàéõäàà, çàðèì íü ººðèéí àâüÿàñ ÷àäâàðààðàà áóñäàä ñàéíààð íºëººëæ áàéãààãàà "àç æàðãàë" õýìýýí òºñººëäºã.
Þó þóíààñ èëvv õví ãýäýã áîäüãàë ýíý åðòºíöºä õví áîëæ òºðººä ººðèéíõºº òàâèëàíãààðàà àìüäàð÷ áàéãààäàà ë àç æàðãàëòàé áàéäàã.
̺íãºòýé áàÿí íýãýíä ÷ ìºíãºãvé ÿäóó íýãýíä ÷ áàÿð áàÿñãàëàí, óéòãàð ãóíèã àâ àäèëõàí ó÷èðäàã áîëîõîîð, ýöñèéí ýöýñò ávõ ë õví ýíý õîðâîîä àâ àäèëõàí èðýýä áóöäàã áîëîõîîð ë ýíý àìüäðàë óòãà ó÷èðòàé áàñ ñàéí ìóó véëäëýýðýý áàÿí áàéäàã àæýý.
"Ñàíàà ñàéí áîë çàÿà ñàéí"
ªíº ýðòíýýñ ìîíãîë÷óóä àëèâ àòààðõàë õîðñëûã òýâ÷èæ, àëèâ çvéëä ñàéõàí ñýòãýëýýð õàíäàõûã èéíõvv ÷óõàë÷ëàí ñóðãàäàã áàéæýý. Ýíý áîë ñýòãýëèéí àìàð àìèðëàíãóéí ýõëýë þì.
-Òà àìàð àìãàëàí óó?
-Òàâòàé ñàéõàí óó? õýìýýõ ìýíä÷èëãýýíèé õýëö, "àøòàé þó äàà" õýìýýõ óóëãà àëäàëò ìîíãîë÷óóäûí õàðèëöààí äàõü õýìíýë, ñýòãýë óðìûí èëýðõèéëýë áàéæ äýý.
-Òýð ãóàéíõ õvvòýé áîëæ ãýíýý. Àøòàé þóäàà vðèéí ìºðººñºë áîëñîí õvìvvñ.
-Òýð ãóàéíõ ãvvãýý áàðèõ ãýíý. Ìèíèé õvv î÷îîä òóñëàëö.
-Òýð ãóàéí õvv õîò ãàçàð ñàéí ÿâàà ãýíýý. Àøòàé þóäàà íóòàã óñíû ìèíü íýð.
Áóñäûí ñàéí ñàéõàí ÿâààã ñîíñîîä, ººðèéí ýðõãvé ººðºº ë òèéì ÿâàà þì øèã ÷èí ñýòãýëýýñýý áàÿðëàí, äýìæèõ ýíý ë ñàéõàí ñýòãýëèéí èë÷ ãýãýý ºäðººñ ºäºðò, æèëýýñ æèëä áèäíýýñ àëñðàí õîëäîîä áàéõ øèã. Õvññýí õvñýýãvé áèäíèé àìüäðàë áèå áèåíýýñýý õàìààðàëòàé. "Àÿãàíû õàðèó ºäºðòºº, àãòíû õàðèó æèëäýý" ãýæ õýëýëöäýã ìîíãîë÷óóä áèäíèé õýí íýãýíäýý åðººñºí, äýìæñýí ñýòãýëèéí ñàéõàí èë÷ ãýãýýíèé õàðèó õýçýý íýãýí öàãò ýçýíäýý áóöàæ èðäýã õîðâîî. Òîõóóòàé þì øèã ýíý ë õîðâîîä óéëæ ñóóãàà íýãíèéã òàâëàí èíýýæ àõóéä, íºãºº íýã ºäºð ÷àìàéã óéëæ ñóóõ äîð íºãºº íýãýíä íü èíýýõ öàã èðäýã. Ãàéõàìøèãò ÿðóó íàéðàã÷ Î.Äàøáàëáàð àñàí ýíý ýíãèéí ãví óõààíûã "Õvìvvñýý áèå áèåý àìüäàä íü õàéðëà" øvëýãòýý áèøðýì ñàéõíààð ºãvvëýí vëäýýñýí áèëýý.
ªíººäºð ýíý ë öºâvví öàã äîð ó÷ðàà îëîõãvé áóæèãíàæ, ýíý ë ñàéõàí çàíøëàà óìàðòàæ, õàð õîðîîð àìüñãàëàí áà÷óóðöãààíà.
-Òýäíèéõ ìàøèí àâ÷èõàæ, ìàíàéõ òîì ìàøèí àâíàà.
-Òýäíèéõ îðîí ñóóöàíä îð÷èõîæ, ìàíàéõ õàóñ áàðèíàà.
-Òýäíèéõ õvvõäýý äýýä ñóðãóóëüä îðóóë÷èõàæ, ìàíàéõ õvvõäýý ãàäààäàä ñóðãàíàà.
Áèä ººðñäèéí "Õºíæëèéí õýðýýð õºëºº æèéõ"-èéí îðîíä àìààðàà ñàâñàõ àòàà õîðñëûí óòààíäàà õàõàæ öàöàí áàãòàðöãààíà. Óòãà ó÷èð, çîðèëãî áîëîìæèíäîî áóñ ºí㺠, ìºíãºí äýýð ávõíèéã õàðàõ õàðàëãàí áîäîë, àòààðõàë, áàðüöàà ºä㺺 îëîí ìîíãîë÷óóäûã ãàëçóóðóóëàõ øàõàì õèéðõvvëæ áàéíà. Àðãà àð÷ààãàà àëäñàí íýãýí àòààðõñàí íýãíèéõýý ìóóã vçýõ ãýæ õîâ æèâ òàðààæ, ãvæèð ãvòãýëýã çîõèîæ, õàðààë æàòãà õèéëãýíý. Ýíý ávõýí ººðèé㺺 çîâîîõ çîâëîíãèéí víäýñ áîëæ áàéíà äàà.
Áèä ýíý åðòºíöºä ººð ººðèéí òàâèëàíãààðàà àìüäàðöãààäàã. Õví áîëãîí õýí íýãýí øèã áàÿí, õýí íýãýí øèã àâüÿàñòàé, õýí íýãýí øèã îäòîé áàéõ àëáàãvé ÷ ººðèéíõºº õvñëýýð òàéâàí àìüäðàõ áîëîìæòîé. Áóñäûí ñàéí ñàéõàíä ÷èí ñýòãýëýýñýý òàëàðõàæ, ººðèéí áîëîìæîîðîî òóñàëæ äýìæèí, ñàéõàí ñýòãýëýýð õàíäàõ íü òèéì õýövv ãýæ vv. ̺í㺠øààðäàõãvéãýýð õví ávðèéí õèéæ áîëîõ çvéë ýíý àæ.
Ñàéõàí ñýòãýëòýé õvíèé ñýòãýëèéí èë÷ äóëààíûã ìýäýðñýí õví ávð òýð õvíä òàëàðõàæ, õvíäýëæ áàñ õàðèó ñàéõíûã èëãýýõèéã õvñäýã. Òýð ë ñýòãýëèéí èë÷ ãýãýýíäýý ÿìàð ÷ õví äóëààõàí òàéâàí àìüäàð÷ ÷àääàã. Òèéì õvìvvñ áóñäààñ ÿìàãò äýìæëýã àâ÷ àæèë àìüäðàë íü ávòýìæòýé ñàéõàí ÿâäàã þì äàà.
Òèéì áîëîõîîð ìàíàé óõààíò ºâºã äýýäýñ "Ñàíàà ñàéõàí áîë çàÿà ñàéõàí" õýìýýí äýìèé íýã õýëýýãvé áàéõ.
"Ýçýí õè÷ýýâýë çàÿà õè÷ýýíý'
Õvíä õàìãèéí víý öýíýòýé çvéë íü àìüäðàëûí ýðõ ÷ºëºº. Òàíä ºíººäºð õè÷íýýí õvíä õýövv çvéë òîõèîëäîæ, ñýòãýë òàíü vvëòýé òýíãýð øèã õàðàíõóéëæ, õàðàìñëûí íóëèìñ òàíü ààäàð øèã àñãàð÷ áàéâ÷, ãàäàà íàðòàé, òýð ë èë÷ ãýãýýíä õîðâîî åðòºíö ºíãºëºã ñàéõàí õàðàãäàæ, øóâóóä áàÿñãàëàíòàéãààð øóëãàíàí æèðãýæ, òýðòýýä óóëñ ñvðëýã ñàéõíààð öýíõýðòýí õàðàãäàæ, ìîäîä öýöýãñ vçýñãýëýíò ñàéõíààðàà ãàéõóóëæ áàéõàä, òà ººðèé㺺 àìüä, áàñ àìüäðàõ ãýäýã ÿìàð ñàéõàí áîëîõûã ìýäýðíý. Òà õvñâýë ýíý ñàéõàí öýöýãñ ìîääûí äóíäóóð òààâààð àëõëàí òýðòýýõ àëñûí óóëàíä õvð÷ áîëíî. ªíäºð óóëûí îðîéãîîñ ýíý åðòºíöèéí ñàéõíûã òîëüäîõäîî, õví áîëæ òºðñºí õóâü çàÿàãàà, îðøèõ ýñ îðøèõóéí çààã äýýðõ ººðèéí õv÷ ÷àäàë, víý öýíýý ìýäðýõ áîëíî. ×åõèéí àëäàðò çîõèîë÷ ß.Õàøåêèéí "Ýðýëõýã öýðýã Øâåéê"-èéí "võñýí õîéíîî ýíý áàéãàëèéí ñàéõíû äýðãýä ýíý ìóó õîøóó÷ þó þì áý? íýã ìóó áàãà äýñëýã÷ ë ãýñýí vã øvv äýý' ãýñýí vã ñàíààíààñ ãàðäàããvé þì.
Ýíý ýðõ ÷ºëººíèé víý öýíèéã àëäñàí àëäàà, õèéñýí áóðóó véëäýë, º÷vvõýí òýíýãëýëèéíõýý òºëºº ýðõ ÷ºëººãºº õàñóóëàí õîðèõ ãàçàð õîðèãäîæ áàéãàà õvìvvñ äýíävv ñàéí îéëãîäîã. "Òýð ìº÷èä áè æààõàí òýâ÷ñýí áîë, àìüäðàëä æààõàí ÷ àòóãàé õè÷ýýñýí áîë..." õýìýýõ õàðóóñàë, öàã vðãýëæ øàíàëàõ øàíàëãàà òýäíèéã çîâîîíî.
Óëèð÷ áàéãàà öàã õóãàöààã çîãñîîæ, áàñ ýðãvvëæ áîëäîããvéä ë õàìàã õàðàìñàë øèíãýíý. Ýíý÷ëýí áèä îëîí çvéëä õàðàìñäàã. Õîîëîé äàâæ ãóíèãò ìóó vð äàãàâàðò àâàà÷ñàí õóíäàãà àðõè, áóñäûí ñýòãýë çvðõèéã õèðòýýæ, ººðººñºº õîëäóóëñàí ìóó vãñ íü àìüäðàëä õýçýý ÷ ýðãvvëæ áîëîõãvé àëäààíä õvðãýõ íü öººíãvé.
Àìüäðàëä áàãà àëäàõûí òóëä õví õè÷ýýõ õýðýãòýé áîëäîã. Õè÷ýýíý ãýäýã íü òýñâýð òýâ÷ýýðèéí õÿçãààð þì óó äàà.
-Àìüäðàë õýövv áàéõàä áè óóõãvé ÿàõ þì áý?
-Óëñ îðîí äàÿàðàà èéì õýövv áàéõàä óóæ áàéæ ë çîâëîíãîî æààõàí ìàðòäàã þì øvv äýý õýìýýí õýýâ íýã òàéëáàðëàõ àðõè óóãàà÷äûí ÿðèëöëàãûã ñvvëèéí våä òåëåâèçýýð èõ õàðóóëàõ áîëæ. Òýñâýð òýâ÷ýýð, õè÷ýýë çvòãýë ãàðãààãvéãýýñýý ìóó çvéëä ºðòºãñºä àëèâ véëäëèéí áóðóóãàà ººðººñºº áóñ ººð îëîí çvéëýýñ îëæ õàðàí òàéëáàðëàäàã.
Èðýýävéä ñàéí ñàéõàí àìüäðàõûí òóëä ºíººäºð íàðãèàí íààäàì, çóãàà öýíãýëýýñ òàòãàëçàí òýâ÷èæ, õè÷ýýí ñóðàëöàæ õºäºëìºðëºõ íü ñàéí vð ävíä õvðãýäýã ãýäãèéã ºíººãèéí çàëóóñò îéëãóóëàõûí îðîíä èéì ìóó çvéëñèéã vçvvëýõ íü õýíä õýðýãòýé þì áîë. Òýñâýð òýâ÷ýýð ãàðãàí öàã çàâàà vð ävíòýé àøèãëàí, îëîí çvéëýýñ òàòãàëçàí õè÷ýýí õºäºëìºðëºæ ñàéí ñóðàëöàõ ýçýíä, õóâü çàÿà íü íýãýí àäèë õè÷ýýæ, õîæèì ñàéí ñàéõàí, áàÿð áàÿñãàëàíòàé, ñýòãýë õàíãàëóóí ººäðºã àìüäðàë àâ÷ èðäýãèéã ýíý äýëõèéí àìæèëòàä õvðñýí îëîí ãàéõàìøèãò çàëóóñûí æèøýý õàðóóëæ áàéíà. Ýíý ë õè÷ýýë çvòãýë, òýâ÷ýýðèéí õàðèóä ºíººäºð àëäàæ áóé ìýò ñàíàãäàõ îëîí çvéëñ õîæìîî õýä äàõèí, ìàãàäãvé íàñàí òóðøèä ÷èíü òàíä îíîãäîõ áîëíî.
Òýãýýä ÷ ìàíàé óõààíò ºâºã äýýäýñ "ýçýí õè÷ýýâýë çàÿà õè÷ýýíý" õýìýýí çvãýýð íýã ñóðãààãvé áàéõ.
"Ñàéí ÿâíà ãýäýã ñàíààíûõ"
Ñàéí ÿâíà ãýäýã ìºíãºòýé, ºíãºòýé, íýð àëäàðòàé, ýðõ ìýäýëòýéí õýìævvð îãò áóñ, ýíý àìüäðàëäàà ººðèéí áîëîìæ, õv÷ ÷àäàëäàà òvøèãëýí, ººðòºº èòãýëòýé, ñýòãýë õàíãàëóóí àìüäðàõûí óòãà þì øèã. Òàíû ýðãýí òîéðîíä áàéãàà àìðàã õàíü, àõ ävvñ, àíä íºõºä òàíü òàíûã îéëãîæ, õvíäýëæ , òàëàðõàæ áàéõ íü õàìãààñ ÷óõàë þì. Vvíèé òóëä òà "ýçýí õè÷ýýæ", "ñàíàà ñàéõàí áàéæ" "ñàéí ÿâíà". ªºðººð õýëáýë ávõ çvéë ººð õýíýýñ ÷ áèø çºâõºí òàíààñ ë õàìààðíà.
-Òà ñýòãýë ñàíààãàà àðèóí áàéëãàæ, áóñäàä àòààðõàí áóõèìäàæ, ººðèé㺺 çîâîîëãvé, ÷àäàë áîëîìæèéíõîî õýðýýð áóñäàä ÷èí ñýòãýëýýñýý òóñ áîëæ, áàÿðëàí òàëàðõàæ ÿâáààñ õàðèó íü õýçýýä, õîæèì õîéíî ÷ òàíä èðíý ãýäãèéã ávv ìàðò.
-Òà çààâàë èõ ìºíãºòýé áàÿí, ãîö àâüÿàñòàé àëäàðòàí áîëîõ àëáàãvé ÷ ººðèéí áîäèò ÷àäàë áîëîìæèíäîî "õè÷ýýí" àìüäàðâàë òàíû àìüäðàë ñàíàñíààð òàíü ººäðºã ñàéõàí áàéõ áîëíî. Èõ ìºíãºòýé õýí íýãýíä ÷ èõ àâüÿàñòàé àëäàðòàíä ÷ òàíòàé àäèë çîâëîí æàðãàë òîõèîëääîã. Õàðèí ó÷èð÷ áàéãàà çîâëîí æàðãàëàà õýðõýí õvëýýæ àâàõààñ ë èõ çvéë õàìààðäàã þì äàà.
-Ýíý ávõíèéã ýðãýövvëýýä áîäîõîîð ñàéí ÿâíà, ñàéõàí àìüäàðíà ãýäýã ñàíààíûõ àæýý. ªºð õýí ÷ áèø çºâõºí òà ë ýíý ávõíèéã ººðèéí õè÷ýýë çvòãýë, ñàéí ñàíàà, ººäðºã òýìvvëëýýð áèé áîëãîæ ÷àäíà. Òà ººðòºº èòãýõ õýðýãòýé.
Ýíý åðòºíöºä õví áîëãîí ívöãýí èðýýä ívöãýí áóöäàã. Òýãýõýýð çààâàë áóñäûã äóóðàéæ, áóñäàä àòààðõàæ, ó÷èðãvé òýâäýõ õýðýã þóí. Õví áîëãîí àäèë áàéõ àëáàãvéí àäèë åðòºíöèéã vçýõ vçýë, àìüäðàõ àðãà áàðèë íü ººð ººð áàéäàã. Õàðèí òà ººðèéí áîëîìæèíäîî ë ººðòºº ñýòãýë õàíãàëóóí àìüäðàõûã õè÷ýýæ, ñàíàà ñýòãýëýý ººäðºã ñàéõàí áàéëãàõ íü, òàíû ººðòºº õóðààæ õóðèìòëóóëñàí çîâëîíã òàíü íèìãýëæ, ººðèéíõººðºº ñàéõàí àìüäðàõ áîëîìæèéã òàíü îëãîíî.
Òàíä ñàéí ñàéõíûã õvñüå!
Õàðíóóä îâãèéí Ãîìáîñvðýíãèéí Ãàëáàäðàõ-ын бичсэнийг найзынхаа и мэйлээр над руу явуулсанаар нь энд нийтэллээ, таалагдсан болохоор бас миний мэддэг хүмүүс уншаасай гэсэндээ үүнийг орууллаа.
Сэтгэгдэлүүд:
Хvн энэ амьдралд сайн явна гэдгийг мэдэрдэг, хэмждэг хэмжvvр байдаг юм болов уу? Бас vvний эсрэг муу явна гэдгийг яаж тодорхойлдог юм бол гэсэн асуулт сонирхол татна.
Ажил vйлс амьдрал нь нэг л бvтэмжгvй, санаснаар нь болж өгдөггvй, сэтгэл санаагаар гундуухан, архи дарс ууж, бусдын өмнө хэцvvхэн дvрээр, өрөөл бусдаар өөрөө өөрийгөө ч өрөвдvvлж явах нэгэн байх. Амьдралын нэгдсэн жор байдаггvй болохоор хvн бvр өөрийн vнэ цэнэ, аз жаргалаа өөр өөрийнхөөрөө төсөөлдөг.
Зарим нь их мөнгөтэй байж, хvссэнээрээ амьдарч байгаагаа, зарим нь vр хvvхэдтэй болж тэднийхээ сайн сайхан өсч хөгжиж байгааг харж мэдэрч байхдаа, зарим нь нэр алдарт хvрч бусдын хараанд өртөж сонирхол татаж байгаагаа, зарим нь эрх мэдэлтэй байж бусдаас илvv гэдгээ мэдэрч байхдаа, зарим нь өөрийн авьяас чадвараараа бусдад сайнаар нөлөөлж байгаагаа "аз жаргал" хэмээн төсөөлдөг.
Юу юунаас илvv хvн гэдэг бодьгал энэ ертөнцөд хvн болж төрөөд өөрийнхөө тавилангаараа амьдарч байгаадаа л аз жаргалтай байдаг.
Мөнгөтэй баян нэгэнд ч мөнгөгvй ядуу нэгэнд ч баяр баясгалан, уйтгар гуниг ав адилхан учирдаг болохоор, эцсийн эцэст бvх л хvн энэ хорвоод ав адилхан ирээд буцдаг болохоор л энэ амьдрал утга учиртай бас сайн муу vйлдлээрээ баян байдаг ажээ.
"Санаа сайн бол заяа сайн"
Өнө эртнээс монголчууд алив атаархал хорслыг тэвчиж, алив зvйлд сайхан сэтгэлээр хандахыг ийнхvv чухалчлан сургадаг байжээ. Энэ бол сэтгэлийн амар амирлангуйн эхлэл юм.
-Та амар амгалан уу?
-Тавтай сайхан уу? хэмээх мэндчилгээний хэлц, "аштай юу даа" хэмээх уулга алдалт монголчуудын харилцаан дахь хэмнэл, сэтгэл урмын илэрхийлэл байж дээ.
-Тэр гуайнх хvvтэй болж гэнээ. Аштай юудаа vрийн мөрөөсөл болсон хvмvvс.
-Тэр гуайнх гvvгээ барих гэнэ. Миний хvv очоод туслалц.
-Тэр гуайн хvv хот газар сайн яваа гэнээ. Аштай юудаа нутаг усны минь нэр.
Бусдын сайн сайхан явааг сонсоод, өөрийн эрхгvй өөрөө л тийм яваа юм шиг чин сэтгэлээсээ баярлан, дэмжих энэ л сайхан сэтгэлийн илч гэгээ өдрөөс өдөрт, жилээс жилд биднээс алсран холдоод байх шиг. Хvссэн хvсээгvй бидний амьдрал бие биенээсээ хамааралтай. "Аяганы хариу өдөртөө, агтны хариу жилдээ" гэж хэлэлцдэг монголчууд бидний хэн нэгэндээ ерөөсөн, дэмжсэн сэтгэлийн сайхан илч гэгээний хариу хэзээ нэгэн цагт эзэндээ буцаж ирдэг хорвоо. Тохуутай юм шиг энэ л хорвоод уйлж суугаа нэгнийг тавлан инээж ахуйд, нөгөө нэг өдөр чамайг уйлж суух дор нөгөө нэгэнд нь инээх цаг ирдэг. Гайхамшигт яруу найрагч О.Дашбалбар асан энэ энгийн гvн ухааныг "Хvмvvсээ бие биеэ амьдад нь хайрла" шvлэгтээ бишрэм сайхнаар өгvvлэн vлдээсэн билээ.
Өнөөдөр энэ л цөвvvн цаг дор учраа олохгvй бужигнаж, энэ л сайхан заншлаа умартаж, хар хороор амьсгалан бачуурцгаана.
-Тэднийх машин авчихаж, манайх том машин авнаа.
-Тэднийх орон сууцанд орчихож, манайх хаус баринаа.
-Тэднийх хvvхдээ дээд сургуульд оруулчихаж, манайх хvvхдээ гадаадад сурганаа.
Бид өөрсдийн "Хөнжлийн хэрээр хөлөө жийх"-ийн оронд амаараа савсах атаа хорслын утаандаа хахаж цацан багтарцгаана. Утга учир, зорилго боломжиндоо бус өнгө , мөнгөн дээр бvхнийг харах харалган бодол, атаархал, барьцаа өдгөө олон монголчуудыг галзууруулах шахам хийрхvvлж байна. Арга арчаагаа алдсан нэгэн атаархсан нэгнийхээ мууг vзэх гэж хов жив тарааж, гvжир гvтгэлэг зохиож, хараал жатга хийлгэнэ. Энэ бvхэн өөрийгөө зовоох зовлонгийн vндэс болж байна даа.
Бид энэ ертөнцөд өөр өөрийн тавилангаараа амьдарцгаадаг. Хvн болгон хэн нэгэн шиг баян, хэн нэгэн шиг авьяастай, хэн нэгэн шиг одтой байх албагvй ч өөрийнхөө хvслээр тайван амьдрах боломжтой. Бусдын сайн сайханд чин сэтгэлээсээ талархаж, өөрийн боломжоороо тусалж дэмжин, сайхан сэтгэлээр хандах нь тийм хэцvv гэж vv. Мөнгө шаардахгvйгээр хvн бvрийн хийж болох зvйл энэ аж.
Сайхан сэтгэлтэй хvний сэтгэлийн илч дулааныг мэдэрсэн хvн бvр тэр хvнд талархаж, хvндэлж бас хариу сайхныг илгээхийг хvсдэг. Тэр л сэтгэлийн илч гэгээндээ ямар ч хvн дулаахан тайван амьдарч чаддаг. Тийм хvмvvс бусдаас ямагт дэмжлэг авч ажил амьдрал нь бvтэмжтэй сайхан явдаг юм даа.
Тийм болохоор манай ухаант өвөг дээдэс "Санаа сайхан бол заяа сайхан" хэмээн дэмий нэг хэлээгvй байх.
"Эзэн хичээвэл заяа хичээнэ'
Хvнд хамгийн vнэ цэнэтэй зvйл нь амьдралын эрх чөлөө. Танд өнөөдөр хичнээн хvнд хэцvv зvйл тохиолдож, сэтгэл тань vvлтэй тэнгэр шиг харанхуйлж, харамслын нулимс тань аадар шиг асгарч байвч, гадаа нартай, тэр л илч гэгээнд хорвоо ертөнц өнгөлөг сайхан харагдаж, шувууд баясгалантайгаар шулганан жиргэж, тэртээд уулс сvрлэг сайхнаар цэнхэртэн харагдаж, модод цэцэгс vзэсгэлэнт сайхнаараа гайхуулж байхад, та өөрийгөө амьд, бас амьдрах гэдэг ямар сайхан болохыг мэдэрнэ. Та хvсвэл энэ сайхан цэцэгс моддын дундуур тааваар алхлан тэртээх алсын ууланд хvрч болно. Өндөр уулын оройгоос энэ ертөнцийн сайхныг тольдохдоо, хvн болж төрсөн хувь заяагаа, орших эс оршихуйн зааг дээрх өөрийн хvч чадал, vнэ цэнээ мэдрэх болно. Чехийн алдарт зохиолч Я.Хашекийн "Эрэлхэг цэрэг Швейк"-ийн "vхсэн хойноо энэ байгалийн сайхны дэргэд энэ муу хошууч юу юм бэ? нэг муу бага дэслэгч л гэсэн vг шvv дээ' гэсэн vг санаанаас гардаггvй юм.
Энэ эрх чөлөөний vнэ цэнийг алдсан алдаа, хийсэн буруу vйлдэл, өчvvхэн тэнэглэлийнхээ төлөө эрх чөлөөгөө хасуулан хорих газар хоригдож байгаа хvмvvс дэндvv сайн ойлгодог. "Тэр мөчид би жаахан тэвчсэн бол, амьдралд жаахан ч атугай хичээсэн бол..." хэмээх харуусал, цаг vргэлж шаналах шаналгаа тэднийг зовооно.
Улирч байгаа цаг хугацааг зогсоож, бас эргvvлж болдоггvйд л хамаг харамсал шингэнэ. Энэчлэн бид олон зvйлд харамсдаг. Хоолой давж гунигт муу vр дагаварт аваачсан хундага архи, бусдын сэтгэл зvрхийг хиртээж, өөрөөсөө холдуулсан муу vгс нь амьдралд хэзээ ч эргvvлж болохгvй алдаанд хvргэх нь цөөнгvй.
Амьдралд бага алдахын тулд хvн хичээх хэрэгтэй болдог. Хичээнэ гэдэг нь тэсвэр тэвчээрийн хязгаар юм уу даа.
-Амьдрал хэцvv байхад би уухгvй яах юм бэ?
-Улс орон даяараа ийм хэцvv байхад ууж байж л зовлонгоо жаахан мартдаг юм шvv дээ хэмээн хээв нэг тайлбарлах архи уугаачдын ярилцлагыг сvvлийн vед телевизээр их харуулах болж. Тэсвэр тэвчээр, хичээл зvтгэл гаргаагvйгээсээ муу зvйлд өртөгсөд алив vйлдлийн буруугаа өөрөөсөө бус өөр олон зvйлээс олж харан тайлбарладаг.
Ирээдvйд сайн сайхан амьдрахын тулд өнөөдөр наргиан наадам, зугаа цэнгэлээс татгалзан тэвчиж, хичээн суралцаж хөдөлмөрлөх нь сайн vр дvнд хvргэдэг гэдгийг өнөөгийн залууст ойлгуулахын оронд ийм муу зvйлсийг vзvvлэх нь хэнд хэрэгтэй юм бол. Тэсвэр тэвчээр гарган цаг заваа vр дvнтэй ашиглан, олон зvйлээс татгалзан хичээн хөдөлмөрлөж сайн суралцах эзэнд, хувь заяа нь нэгэн адил хичээж, хожим сайн сайхан, баяр баясгалантай, сэтгэл хангалуун өөдрөг амьдрал авч ирдэгийг энэ дэлхийн амжилтад хvрсэн олон гайхамшигт залуусын жишээ харуулж байна. Энэ л хичээл зvтгэл, тэвчээрийн хариуд өнөөдөр алдаж буй мэт санагдах олон зvйлс хожмоо хэд дахин, магадгvй насан туршид чинь танд оногдох болно.
Тэгээд ч манай ухаант өвөг дээдэс "эзэн хичээвэл заяа хичээнэ" хэмээн зvгээр нэг сургаагvй байх.
"Сайн явна гэдэг санааных"
Сайн явна гэдэг мөнгөтэй, өнгөтэй, нэр алдартай, эрх мэдэлтэйн хэмжvvр огт бус, энэ амьдралдаа өөрийн боломж, хvч чадалдаа тvшиглэн, өөртөө итгэлтэй, сэтгэл хангалуун амьдрахын утга юм шиг. Таны эргэн тойронд байгаа амраг хань, ах дvvс, анд нөхөд тань таныг ойлгож, хvндэлж , талархаж байх нь хамгаас чухал юм. Vvний тулд та "эзэн хичээж", "санаа сайхан байж" "сайн явна". Өөрөөр хэлбэл бvх зvйл өөр хэнээс ч биш зөвхөн танаас л хамаарна.
-Та сэтгэл санаагаа ариун байлгаж, бусдад атаархан бухимдаж, өөрийгөө зовоолгvй, чадал боломжийнхоо хэрээр бусдад чин сэтгэлээсээ тус болж, баярлан талархаж явбаас хариу нь хэзээд, хожим хойно ч танд ирнэ гэдгийг бvv март.
-Та заавал их мөнгөтэй баян, гоц авьяастай алдартан болох албагvй ч өөрийн бодит чадал боломжиндоо "хичээн" амьдарвал таны амьдрал санаснаар тань өөдрөг сайхан байх болно. Их мөнгөтэй хэн нэгэнд ч их авьяастай алдартанд ч тантай адил зовлон жаргал тохиолддог. Харин учирч байгаа зовлон жаргалаа хэрхэн хvлээж авахаас л их зvйл хамаардаг юм даа.
-Энэ бvхнийг эргэцvvлээд бодохоор сайн явна, сайхан амьдарна гэдэг санааных ажээ. Өөр хэн ч биш зөвхөн та л энэ бvхнийг өөрийн хичээл зvтгэл, сайн санаа, өөдрөг тэмvvллээр бий болгож чадна. Та өөртөө итгэх хэрэгтэй.
Энэ ертөнцөд хvн болгон нvцгэн ирээд нvцгэн буцдаг. Тэгэхээр заавал бусдыг дуурайж, бусдад атаархаж, учиргvй тэвдэх хэрэг юун. Хvн болгон адил байх албагvйн адил ертөнцийг vзэх vзэл, амьдрах арга барил нь өөр өөр байдаг. Харин та өөрийн боломжиндоо л өөртөө сэтгэл хангалуун амьдрахыг хичээж, санаа сэтгэлээ өөдрөг сайхан байлгах нь, таны өөртөө хурааж хуримтлуулсан зовлонг тань нимгэлж, өөрийнхөөрөө сайхан амьдрах боломжийг тань олгоно.
Танд сайн сайхныг хvсье!
Харнууд овгийн Гомбосvрэнгийн Галбадрах-ын бичсэнийг найзынхаа и мэйлээр над руу явуулсанаар нь энд нийтэллээ, таалагдсан болохоор бас миний мэддэг хүмүүс уншаасай гэсэндээ үүнийг орууллаа.
Сэтгэгдэл үлдээх: